4.3 Klimaatverandering: oorzaken (antropogene invloeden)

iDevice-pictogram Leesactiviteit
Lees onderstaande artikels:



iDevice-pictogram Het broeikaseffect

Het broeikaseffect is het beste wat de aarde ooit is overkomen. Dankzij het broeikaseffect is er leven op aarde en heeft de mens zich kunnen ontwikkelen. De gemiddelde temperatuur op aarde is 15 °C, zonder het broeikaseffect zou dit -18 °C zijn. De samenstelling van onze atmosfeer zorgt er dus voor dat een deel van de energie van de zon (onder de vorm van warmte) wordt vastgehouden binnen onze atmosfeer.

SOORTEN BROEIKASGASSEN

Er zijn natuurlijke broeikasgassen:

  • waterdamp, H2O (onderdeel van de watercyslus)
  • koolfstofdioxide, CO2 (ademhaling, branden)
  • methaan, CH4 (ontbinding in vochtige zones zoals moerassen en tropische wouden en vertering van dieren)
  • distikstofoxide, N2O (komt op een natuurlijke manier vrij via oceanen en bodem)

Er zijn bijkomede broeikasgassen van antropogene oorsprong:

  • koolstofdioxide, CO2 (verbranding fossiel brandstoffen zoals aardolie, -gas en steenkool, verwarming huizen, brandstof, ...)
  • methaan, CH4 (intensieve veeteelt)
  • distikstofoxide, N20 (chemische meststoffen, industriële procedures)

Er zijn nieuwe broeikasgassen van antropogene oorsprong:

  • ozon, O3 (verwarmingssystemen, industriële toepassingen, ...)
  • gefluoreerde koolwaterstoffen, F (koelsystemen zoals koelkast en airco)

GEVAAR

Hoe meer broeikasgassen, hoe meer zonnestraling wordt tegengehouden, hoe warmer het wordt. Onderzoek heeft uitgewezen dat de afgelopen eeuw de gemiddelde temperatuur met 0,74 °C is gestegen. In de noordelijke zones zou de stijging tweemaal zo vlug verlopen.

Een stijging van de temperatuur gaat rechtstreeks gepaard met smelten van het gestockeerde ijs op de ijskappen.

De mens is hier dus recentelijk verantwoordelijk voor, en tevens slachtoffer. Denk maar aan extreme weerverschijnselen (droogtes, overstromingen), zeeniveau dat stijgt, planten- en diersoorten zijn bedreigd (kunnen niet vlug genoeg aanpassen, habitat verkleint, jacht is intensiever geworden) om nog maar te zwijgen over het smelten van de ijskappen (30% afgenomen in de 30 jaar tijd).

VERLEDEN EN TOEKOMST

Bekijk hieronder hoe de emissie van CO2 tussen de verschillende landen van de wereld heeft geëvolueerd vanaf 1960 tot heden.

Klik hier om naar deze website te gaan.

 

Binnen 100 jaar voorspelt men een gemiddelde stijging van 1,1 °C tot 6,4 °C.



iDevice-pictogram De oceaanstromingen

Het klinkt raar in de oren wanneer iemand zegt: de opwarming van de aarde is het begin van een nieuwe ijstijd.

Hieronder wordt deze theorie (die weliswaar niet door alle wetenschappers wordt ondersteund) uiteengezet.

De oceaanstromingen (thermohaliene circulatie, ocean conveyor belt) regelen voor een groot deel het klimaat op aarde. We hebben warmere, minder zoute oppervlaktestromingen (zoals de Golfstroom) en koudere, zoutere dieptestromingen. Een demo van de ocean conveyor belt vind je op onderstaand filmpje. Een volledige circulatie neemt 1000 jaar in beslag.

 

 
 
THEORIE
 
We weten: wanneer de temperatuur stijgt, smelten de ijskappen.
 
Zoals je weet bestaan de ijskappen uit zoetwater. Wanneer deze smelten, stroomt dit zoete water in de oceanen en komt bovenop het zoutere water te liggen (reden: zoutwater heeft een grotere dichtheid dan zoetwater en is bijgevolg zwaarder).
 
Deze gelaagdheid zou volgens vele wetenschappers de Golfstroom (het gedeelte van de thermohaliene circulatie dat warm water van de Golf van Mexico naar Europa transporteert) doen stilvallen.
 
Dit zou een heuse temperatuursverlaging in heel Europa met zich meebrengen en daarmee een nieuwe mini-ijstijd veroorzaken.

iDevice-pictogram Poolgebieden: Feiten

Arctica (noordpool)

  • 10% van het continentaal ijs op aarde
  • 7% van de zoetwaterreserves op aarde
  • indien al het ijs op Groenland zou smelten, zeespiegelstijging van zeven meter

Antarctica (zuidpool)

  • 90% van het continentaal ijs op aarde
  • 60% van de zoetwaterreserves op aarde
  • indien al het ijs op Antarctica zou smelten, zeespiegelstijging van 60 meter